Aktualności

Nowe oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy

O oświadczeniach raz jeszcze…

Od 01.01.2018 r. mamy nowe oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy. Jak one funkcjonują? No cóż chciałoby się powiedzieć, że bezproblemowo, ale…

Z moich obserwacji, jak i z uwag kierowanych do mnie przez moich kontrahentów wynika, że największym problemem z uproszczoną procedurą legalizacji zatrudnienia cudzoziemców jest (w dalszym ciągu) swoboda interpretacyjna powiatowych urzędów pracy. Szczególnie jest to widoczne po analizie stosowania art. 88 z ust 13 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, czyli obowiązków informacyjnych wobec powiatowych urzędów pracy.

Na dzień dzisiejszy wydaje się, że nie stanowi problemu termin informowania o rozpoczęciu pracy przez cudzoziemca – zgodnie z wspomnianym powyżej artykułem o podjęciu pracy przez cudzoziemca mamy obowiązek powiadomić powiatowy urząd pracy w dniu rozpoczęcia przez pracobiorcę pracy. W dalszym ciągu jednak mam wątpliwości, czy ustalenie terminu powiadomienia na pierwszy dzień wykonywania pracy przez cudzoziemca jest trafny. Może się przecież zdarzyć tak, że ów dzień wypadnie w niedzielę, w którą osoba odpowiedzialna za wysłanie informacji do PUP będzie miała dzień wolny. W takim przypadku pracodawca będzie musiał np. zrekompensować takiej osobie prace w niedziele, dając inny dzień wolny.

Natomiast większe problemy zaczynają się pojawiać w interpretacji zgłoszenia o niepodjęciu pracy. Dochodzą do mnie sygnały, że pracownicy PUP oraz  część funkcjonariuszy Straży Granicznej traktują takie powiadomienie jako podstawę do UCHYLENIA oświadczenia!!!

Otóż moim zdaniem nic nie uprawnia do takiej wykładni omawianego przepisu. Obowiązki określone w art. 88z ust 13 oraz 16 wspomnianej ustawy są tylko i wyłącznie OBOWIĄZKAMI INFORMACYJNYMI. Mają one na celu „obalenie” domniemań prawnych określonych w ust. 14 i 15. Przy braku wspomnianego powiadomienia o rozpoczęciu lub nierozpoczęciu pracy przez cudzoziemca: „…uznaje się na potrzeby ustalenia okresu wykonywania pracy przez cudzoziemca na podstawie oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi wpisanego do ewidencji oświadczeń, że cudzoziemiec wykonywał pracę od dnia określonego w oświadczeniu, chyba że z okoliczności wynika, że cudzoziemiec rozpoczął pracę na podstawie oświadczenia w późniejszym terminie…” (art. 88z ust 14 ustawy o promocji) oraz „…Domniemywa się, że cudzoziemiec, którego dotyczy oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi wpisane do ewidencji oświadczeń, zakończył wykonywanie pracy w dniu określonym w oświadczeniu, chyba że z okoliczności wynika, że cudzoziemiec zakończył pracę na podstawie oświadczenia w innym terminie….” (art. 88z ust 15 ustawy o promocji.

Co więcej w regulacji dotyczącej oświadczeń o powierzeniu pracy cudzoziemcowi (art. 88z oraz 88za ustawy o promocji) brak jest jakiejkolwiek dyspozycji dla organu rejestrującego do uchylania oświadczeń przy uzyskaniu informacji o nierozpoczęciu pracy przez cudzoziemca. Dodatkowo moim zdaniem, z uwagi na stosowanie do rejestracji postanowień Kodeksu Postępowania Administracyjnego, organ powinien przynajmniej poinformować stronę postępowania (powierzającego pracę) o uchyleniu oświadczenia. Napisałem „przynajmniej” ponieważ skłaniam się raczej przy twierdzeniu, że powinna być w takim przypadku wydana decyzja uchylająca.

 

Dlaczego uważam, że do postępowań w sprawach rejestracji oświadczeń zastosowanie mają przepisy z zakresu procedury administracyjnej? Moim zdaniem, biorąc pod uwagę zapis art. 5a ustawy o promocji zatrudnienia (określający, że w sprawach dotyczących legalizacji zatrudnienia cudzoziemców organem wyższego stopnia jest minister właściwy do spraw pracy), można wysnuć taki wniosek. Tak więc do tych postepowań będziemy stosowali zasady procedury administracyjnej. Jedną z tych zasad jest norma określona w treści art. 7a KPA: „Jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ.” W moim odczuciu ta zasada ma jak najbardziej zastosowanie w omawianym przypadku.

Przyjmując opisaną powyżej interpretacje postanowień zarówno ustawy o promocji zatrudnienia jak i przepisów KPA, uzasadnionym jest twierdzenie, że powiadomienie o nie podjęciu pracy przez cudzoziemca nie daje możliwości uchylenia oświadczenia. Informacja taka tylko wstrzymuje bieg okresu wykonywania pracy w oparciu o oświadczenie. Nie ma przeciwwskazań, aby np. po 3 tygodniach od daty początkowej powiadomić o podjęciu pracy przez cudzoziemca i bieg wspomnianego, w opisanym powyżej domniemaniu, okresu wykonywania przez niego pracy rozpoczyna się. Oczywiście chcąc w pełni wykorzystać 180 dniowy okres powierzenia pracy będziemy musieli „dorejestrować” w kolejnym oświadczeniu okres, w którym cudzoziemiec pracy nie wykonywał.

Z przekazywanych do mnie informacji wynika, że negowana przeze mnie interpretacja przepisów w wielu przypadkach opiera się na słownikowym wyjaśnieniu terminu „oświadczenie o powierzeniu pracy”. Osobiście jestem przeciwnikiem wykładni słownikowej z uwagi na jej ułomność w stosunku do wykładni celowościowej przepisów. Jednakże również i w oparciu o wykładnie słownikową nie widzę podstaw do uznawania informacji o nierozpoczęciu pracy przez cudzoziemca jako powód umożliwiający uchylenie oświadczenia.

Wykładnia części urzędów opiera się na zamierzonej (lub nie zamierzonej) zmianie w nazewnictwie omawianej instytucji prawa pracy. Do 31.12.2017r. mieliśmy do czynienia z „oświadczeniem o ZAMIARZE powierzenia pracy”. Natomiast od 01.01.2018r. rejestrujemy „oświadczenia o powierzeniu pracy”. Czy aby na pewno jest to tak znacząca zmiana?

Biorąc pod uwagę procedurę rejestracji oświadczeń od razu można dostrzec brak konsekwencji ustawodawcy. Zwrot „oświadczenie o powierzeniu pracy” wskazuje na czynność już dokonaną – oświadczam, że powierzyłem pracę. Z procedury wynika natomiast, że bez dokonania rejestracji oświadczenia nie mogę jej powierzyć. Powierzenie pracy cudzoziemcowi bez zarejestrowanego oświadczenia może być uznane za powierzenie nielegalnego wykonywania pracy, co stanowi wykroczenie określone w art. 120 ust 1 ustawy o promocji zatrudnienia. Czyli w dalszym ciągu, z uwagi na przyjętą procedurę, omawiany dokument ma charakter oświadczenia o ZAMIARZE powierzenia pracy. Przecież zarówno w linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, jak i w nauce prawa (już na pierwszym roku studiów) obowiązuje zasada, że nie tytuł dokumentu, a sposób realizacji stosunku prawnego determinuje jego charakter.

Idąc dalej tropem wykładni słownikowej należy pochylić się nad samym pojęciem „oświadczenia”.

Za Słownikiem Języka Polskiego (https://sjp.pwn.pl/sjp/oswiadczenie;2496952.html): oświadczenie «oficjalna wypowiedź przedstawiająca czyjeś przekonania lub stanowisko; też: pismo zawierające taką wypowiedź». Przyznaję, że słownikowa definicja niewiele daje w wykładni przepisu.

Można również spróbować przeprowadzić wykładnie w oparciu o „makrokontekst”, czyli wyszukanie zwrotu w innych przepisach.  Gdzie najczęściej spotykamy się z pojęciem „oświadczenie”? Oczywiście w Kodeksie Cywilnym. Zgodnie z art. 60 KC „…wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny…”. Niewątpliwie w opisywanym przypadku mamy do czynienia z oświadczeniem woli powierzającego pracę. Na kanwie Kodeksu cywilnego nie ma mowy o uchyleniu oświadczenia woli, można je odwołać albo uchylić się od jego skutków. Odwołać skutecznie oświadczenie woli można w ściśle określonych przypadkach. Zgodnie z art. 61§1 KC  odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło do adresata jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Jak widać zatem informacja o nie podjęciu pracy nie może być traktowana jako odwołanie oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, gdyż nie spełnia powyższego wymogu co do terminu złożenia takiego odwołania.

Natomiast uchylić się od skutków oświadczenia woli można tylko w przypadku wystąpienia wad oświadczeń woli takich, jak błąd, groźba itd. W przypadku informacji o nierozpoczęciu pracy przez cudzoziemca nie możemy mówić o wadach oświadczenia woli w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego.

Reasumując. Primo: biorąc pod uwagę procedurę rejestracji oświadczeń o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, mamy do czynienia z oświadczeniem o zamiarze powierzenia pracy. Secundo: nie możemy odwołać takiego oświadczenia w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego.

Wniosek może być tylko jeden – nie ma prawnej możliwości uchylenia oświadczenia przez urząd. Pozostaje ono ważne do czasu dokonania przez nas dyspozycji art. 88z ust 16 ustawy o promocji; czyli powiadomienia o zaprzestaniu wykonywania pracy przez cudzoziemca lub nie powiadomieniu do końca ważności oświadczenia o jej podjęciu.

Autor:

Piotr Malinowski

ekspert prawa pracy i zatrudniania Cudzoziemców

OKAP members map

mapa

agencji członkowskich OKAP

News

Aktualności

Najświeższe informacje
artykuly_okap

Artykuły

WYWIADY I WYDARZENIA